ŻUROWA – miejscowość w gminie Szerzyny, w południowej części powiatu tarnowskiego. Teren Parku Krajobrazowego Pasma Brzanki. Najwyższe wzniesienie – Kamionka 510 m n.p.m. Przez Żurową biegną szlaki na Brzankę – 534 m n.p.m., Kokocz – 434 m n.p.m., Gilową Górę – 508 m n.p.m. i Liwocz 562 m n.p.m. - największe wzniesienie Pogórza Ciężkowickiego. Miejscowość słynie z produkcji wyrobów drewnianych, które sprzedawane są w kraju i za granicą, ponad 70 lat działała tutaj Spółdzielnia Przemysłu Ludowego i Artystycznego (zrzeszona w Cepelii – Centrala Przemysłu Ludowego i Artystycznego) obecnie przejęta przez prywatnego przedsiębiorcę. Patrząc na historyczne uwarunkowania, tradycję i doświadczenie można stwierdzić, iż od lat zdecydowana większość mieszkańców Żurowej prowadzi własne działalności gospodarcze związane z produkcją wyrobów z drewna, głównie galanterii kuchennej. Lokalne firmy są jednymi z najbardziej znanych w branży producentów drobnych wyrobów z drewna, charakteryzuje je duża wiedza i doświadczenie przekazywane z pokolenia na pokolenie oraz szerokie kontakty w branży drzewnej. Większość firm potrafi wyprodukować wyroby drewniane na indywidualne zlecenia. Oprócz przedsiębiorstw produkcyjnych działają tutaj także hurtownie z asortymentem drewnianym. Dużym inwestorem we wsi była firma Metco Sp. z o.o., specjalizująca się w produkcji elementów metalowych, która przez kilka lat dawała zatrudnienie ponad 100 pracownikom i która, przekształcona, nadal funkcjonuje. Miejscowość Żurowa słynie także z Orkiestry Dętej, która jest najlepszą orkiestrą dętą w powiecie tarnowskim oraz drugą w Małopolsce – w 2009 roku zajęła 2 miejsce w wojewódzkim przeglądzie orkiestr dętych „Echo Trąbity w Nowym Sączu”. Bardzo prężnie działa też dobrze wyposażona Ochotnicza Straż Pożarna z Żurowej, która włączona jest do Krajowego Systemu Ratowniczo – Gaśniczego. Latem przez Żurową przejeżdża Karpacki Wyścig Kurierów (Tarnów – Wierzchosławice – Szerzyny – Wysowa – Czorsztyn – Bukowina Tatrzańska – Niedzica, 400-kilometrowa trasa rowerowa, w której biorą udział także zagraniczni kolarze). Przed wjazdem do miejscowości, od strony Ołpin, znajduje się Szlak Skalnej Rzeźby przystosowany do uprawiania wspinaczki górskiej. Miejscowość ma dogodne położenie komunikacyjne w kierunku Tarnowa, Jasła, Gorlic i Dębicy. Przy dobrej pogodzie z Żurowej widać Tatry Słowackie. Okoliczne tereny słyną z bardzo dobrej grzybni, stąd od początku lata do późnej jesieni w okolicznych lasach można spotkać wielu grzybiarzy. W 2009 roku zostało odnowione centrum wsi, na którym zbudowano parking, boisko do koszykówki oraz plac zabaw. W 2010 roku odnowiono boisko sportowe przy szkole podstawowej. W lecie organizowane są festyny strażackie, które słyną w okolicy. W 2010 roku Żurowa była gospodarzem Dożynek Gminy Szerzyny. Miejscowość ma piękne widoki i warto tutaj zamieszkać lub chociaż przyjechać na wakacje. Z miejscowości tej wywodzi się nazwisko Mikrut, które nosi tutaj najwięcej osób i gdziekolwiek w Polsce lub na świecie się je spotyka, to zawsze ma ono swoje korzenie w Żurowej.
Nieco historii…
Nazwa miejscowości pochodzi od wodza litewskiego – Zurowa, który na tym terenie walczył z Tatarami i w Bitwie pod Czernawami (obecnie “Cyrnawy” stawy przeciwpożarowe w lesie na granicy Żurowa-Swoszowa) pokonał tureckiego wezyra. Formalnie Żurowa została założona w 1368 r. przez Kazimierza Wielkiego na prawie niemieckim. Była wsią królewską w obrębie starostów bieckich, która na przestrzeni XIV-XX wieku zmieniała właścicieli (także w wyniku licytacji publicznych), ostatnim z nich był Julian Budzyn, który zginął w Katyniu, a który w Żurowej posiadał swój dwór, pańskie pola oraz folwarki, stąd nazwa przysiółka Pańskie i przysiółka Folwark nie została zmieniona i funkcjonuje po dzień dzisiejszy. W czasie II wojny światowej we wsi schronili się jeńcy rosyjscy, a później stacjonowali Niemcy. W okolicznych lasach przemieszczała się charakterystyczna dla tego regionu partyzantka – Oddział Leliwy i Oddział Pioruna – która wraz z 5 Pułkiem Strzelców Podhalańskich AK pod dowództwem por. Edwarda Przybyłowicza – pseudonim Bem, w nocy z 17 na 18 sierpnia 1944 r. zorganizowała udaną zasadzkę na kolumnę niemieckich ciężarówek wyjeżdżających z Tarnowa. Na miejscu bitwy znajduje się pomnik z napisem: “W tym miejscu w dniu 17 VIII 1944 r. żołnierze I Batalionu 5 Pułku Strzelców Podhalańskich AK odnieśli zwycięstwo nad udziałem tarnowskiego gestapo”. Niemcy, którzy dowiedzieli się o oddziałach partyzantów przeprowadzili rewizję we wsi. Ujęli część mężczyzn i poprowadzili do Tuchowa, gdzie kilku rozstrzelali. Pozostałych odwieźli do Tarnowa, skąd rozesłano ich do obozów pracy, przez co po II wojnie światowej liczba mieszkańców wsi zmniejszyła się prawie o 400 osób. 17 stycznia 1945 roku miejscowość została wyzwolona przez wojska I Frontu Ukraińskiego pod dowództwem Iwana Koniewa.
Obecnie miejscowość zajmuje dość duży obszar – ok. 10 km i dzieli się na 12 przysiółków: Dobrocin, Dział, Folwark, Mała Wieś, Niwy, Nowy Świat, Pańskie, Podjurze, Podlesie I, Podlesie II, Tracz, Wielka Wieś.
Kaśka Pikusa
